Côn Đảo từng bị gọi là “địa ngục trần gian”, nơi giam cầm và đày đọa nhiều thế hệ chiến sĩ cách mạng suốt 113 năm. Ngày nay, di tích lịch sử nhà tù Côn Đảo là điểm đến gần như bắt buộc của mọi hành trình ra đảo. Vậy nhà tù Côn Đảo ở đâu, gồm những khu nào, vé bao nhiêu và nên tham quan thế nào? Cùng tàu cao tốc Phú Quốc Express tìm hiểu đầy đủ trong bài viết dưới đây.
Nhà tù Côn Đảo ở đâu?
Nhà tù Côn Đảo không phải một tòa nhà duy nhất. Đây là một quần thể gồm nhiều trại giam, khu biệt lập và nghĩa trang, phân bố quanh khu trung tâm của đảo Côn Sơn, hòn đảo lớn nhất quần đảo Côn Đảo. Phần lớn các trại chỉ cách chợ Côn Đảo khoảng 1 km, nên từ khách sạn trong trung tâm bạn có thể đi xe máy, xe đạp, thậm chí đi bộ.
Lưu ý về địa chỉ hành chính: từ ngày 1/7/2025, huyện Côn Đảo (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ) được sắp xếp thành đặc khu Côn Đảo, trực thuộc TP. Hồ Chí Minh. Vì vậy, nếu thấy tài liệu cũ ghi “huyện Côn Đảo, Bà Rịa – Vũng Tàu” thì đó là cùng một nơi.
| Thông tin nhanh | Chi tiết |
|---|---|
| Vị trí | Trung tâm đảo Côn Sơn, đặc khu Côn Đảo, TP.HCM |
| Đơn vị quản lý | Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo (số 2 Nguyễn Huệ) |
| Thời gian hoạt động của nhà tù | 1862 – 1975 (113 năm) |
| Quy mô | 127 phòng giam, 42 xà lim, 504 phòng biệt lập “chuồng cọp” |
| Xếp hạng | Di tích Quốc gia đặc biệt (Quyết định 548/QĐ-TTg ngày 10/5/2012), diện tích bảo vệ 110,69 ha |
| Giá vé | 50.000đ/người cho 5 điểm, giảm 50% còn 25.000đ cho đối tượng ưu đãi |
| Giờ mở cửa (tham khảo) | 7:00 – 11:30 và 13:30 – 17:00 hằng ngày |
Cách di chuyển đến nhà tù Côn Đảo
Côn Đảo nằm giữa Biển Đông, cách đất liền hơn 80 km tính từ cửa Trần Đề và khoảng 180 km tính từ Vũng Tàu. Bạn có thể ra đảo bằng tàu cao tốc hoặc máy bay.
Đi tàu cao tốc Phú Quốc Express
Tàu cao tốc là lựa chọn tiết kiệm, vừa đi vừa ngắm biển, phù hợp với du khách khu vực TP.HCM và miền Tây. Phú Quốc Express hiện khai thác các tuyến:
| Tuyến | Bến đi | Thời gian tham khảo |
|---|---|---|
| Vũng Tàu – Côn Đảo | Cảng Cầu Đá (Vũng Tàu) | Khoảng 3,5 giờ |
| TP.HCM – Côn Đảo | Cảng Hiệp Phước (Nhà Bè) | Khoảng 5 giờ |
| Trần Đề – Côn Đảo | Bến tàu Trần Đề | Khoảng 2,5 giờ |
Tàu cập cảng Bến Đầm, từ đây về khu trung tâm nơi có các trại giam mất khoảng 30 phút đi xe. Xem lịch chạy và giá vé tàu cao tốc đi Côn Đảo mới nhất trước khi đặt.
Đi máy bay
Có đường bay thẳng từ TP.HCM và Cần Thơ đến sân bay Côn Đảo, thời gian bay khoảng 1 giờ. Từ sân bay về trung tâm mất khoảng 15 phút đi xe.
Di chuyển trên đảo
Thuê xe máy là cách phổ biến và chủ động nhất. Các trại giam nằm sát nhau, nên bạn có thể đi bộ giữa các điểm gần như Phú Hải – Chuồng cọp Pháp – Phú Tường – Phú Thọ.
Lịch sử nhà tù Côn Đảo
Sau khi chiếm được Nam Kỳ, năm 1862 thực dân Pháp bắt đầu biến Côn Đảo thành nơi lưu đày. Vị trí biệt lập giữa biển giúp chúng giam giữ những người bị xem là nguy hiểm nhất với chế độ, từ các sĩ phu phong trào Cần Vương, Duy Tân đến các thế hệ đảng viên cộng sản. Sau năm 1954, chính quyền Sài Gòn với sự hỗ trợ của Mỹ tiếp tục sử dụng và mở rộng hệ thống này.
Trong 113 năm tồn tại, hàng chục vạn chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước từng bị giam cầm tại Côn Đảo, và rất nhiều người đã nằm lại mãi mãi trên đảo. Nhưng cũng chính nơi đây trở thành “trường học cách mạng”: tù nhân tổ chức chi bộ, mở lớp học văn hóa, lý luận, và rèn luyện nên nhiều cán bộ chủ chốt của đất nước sau này.
Rạng sáng 1/5/1975, tù chính trị ở trại Phú Bình nổi dậy. Đến khoảng 8 giờ sáng cùng ngày, họ làm chủ hoàn toàn Côn Đảo, khép lại 113 năm “địa ngục trần gian”. Năm 1979, khu di tích được công nhận là di tích đặc biệt quan trọng của quốc gia. Ngày 10/5/2012, nơi đây được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt (Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo).
Các trại giam trong di tích lịch sử nhà tù Côn Đảo
| Trại / khu | Tên gọi khác | Năm xây dựng | Điểm nhấn |
|---|---|---|---|
| Phú Hải | Banh I, Trại 2 | Cuối thế kỷ XIX | Trại lâu đời nhất, khu đập đá |
| Phú Sơn | Banh II, Trại 3 | 1908 – 1916 | Nơi Lê Hồng Phong hy sinh |
| Phú Thọ | Banh III, Trại 1 | 1928 | “Biệt lập chuồng gà” |
| Phú Tường | Banh III phụ, Trại 4 | 1940 | Nằm sát Chuồng cọp Pháp |
| Chuồng cọp Pháp | Khu kỷ luật | 1940 | 120 phòng biệt giam có song sắt trên nóc |
| Phú Bình | Trại 7, “Chuồng cọp Mỹ” | 1971 | 384 phòng biệt giam, nơi nổ ra cuộc nổi dậy 1975 |
| Chuồng Bò | Sở củi, Sở rẫy | Cuối thế kỷ XIX | Nơi giam tù bị bại liệt |
Trại Phú Hải (Banh I)
Trại Phú Hải là trại giam lâu đời nhất và từng là trại lớn nhất Côn Đảo. Trại rộng gần 12.900 m², gồm 10 phòng giam tập thể, 1 phòng giam tù đặc biệt, 20 xà lim hầm đá, khu đập đá và hầm xay lúa. Nhiều thế hệ tù nhân từng bị giam ở đây, từ các chí sĩ như Phan Chu Trinh, Ngô Đức Kế đến Tôn Đức Thắng, Phạm Hùng, Phạm Văn Đồng. Chi bộ cộng sản đầu tiên trong nhà tù Côn Đảo ra đời tại đây vào cuối năm 1932. Hiện nay, trong các phòng giam có mô hình tái hiện cảnh tù nhân bị cùm chân nằm san sát nhau. Xem vị trí trại Phú Hải trên bản đồ.
Trại Phú Sơn (Banh II)
Trại Phú Sơn được khởi công năm 1908 và hoàn thành năm 1916, rộng hơn 15.000 m² với 13 phòng giam lớn và 14 xà lim. Trại được xây kiên cố hơn Banh I, có lối đi phía trên để cai ngục tuần tra. Khu xà lim nằm khuất sau bức tường dày, bị thực dân Pháp gọi là “vườn ươm cây cộng sản”. Tại xà lim số 5, đồng chí Lê Hồng Phong đã hy sinh ngày 6/9/1942 vì bệnh tật và tra tấn. Tháng 8/1970, phong trào “Mùa thu đồng khởi” chống khổ sai, chống chào cờ của hơn 4.000 tù chính trị cũng mở đầu từ trại này. Xem vị trí trại Phú Sơn trên bản đồ.
Trại Phú Thọ (Banh III)
Trại Phú Thọ được xây năm 1928, là nơi cách ly tù mới ra đảo và giam những người bị địch liệt vào loại “bất trị”. Sau năm 1945, trại còn 2 dãy, mỗi dãy 4 phòng. Thời Mỹ, chúng xây thêm phòng 9 và 10, rồi ngăn phòng 10 thành 15 phòng kỷ luật nhỏ. Tù nhân gọi vui nơi này là “Biệt lập chuồng gà”. Đây cũng là nơi gắn với câu chuyện đồng chí Vũ Văn Hiếu, trước lúc mất, cởi áo trao cho bạn tù Lê Duẩn.
Trại Phú Tường (Banh III phụ)
Trại Phú Tường được xây năm 1940, rộng gần 5.900 m² với 8 phòng giam chia hai dãy, nằm liền kề Chuồng cọp Pháp. Có giai đoạn trại dùng để giam người mắc bệnh truyền nhiễm. Năm 1970, cuộc đấu tranh của tù bại liệt tại đây cùng Chuồng Bò và nữ tù Chuồng cọp đã thôi thúc phong trào chống chào cờ trên toàn đảo.
Khu biệt lập Chuồng cọp Pháp
Đây là khu kỷ luật khét tiếng nhất, xây năm 1940 trên diện tích gần 5.500 m². Chuồng cọp Côn Đảo gồm 2 khu, mỗi khu 60 phòng biệt giam. Phía trên mỗi phòng là dàn song sắt và hành lang để cai ngục đi lại, theo dõi, rải vôi bột hay dùng sào nhọn đâm xuống người tù. Đối diện là 60 phòng không mái gọi là “phòng tắm nắng”. Chuồng cọp không có cổng chính, chỉ có lối nhỏ thông sang trại Phú Tường và Phú Thọ. Nhờ thiết kế “nhà tù trong nhà tù” này, khu biệt giam được giấu kín suốt nhiều năm.
Tháng 7/1970, sau khi một số sinh viên được trả tự do tố cáo, đoàn dân biểu Mỹ và nhà báo Don Luce ra Côn Đảo. Họ phát hiện Chuồng cọp và công bố với thế giới, buộc chính quyền Sài Gòn phải phá bỏ khu biệt giam này.
Trại Phú Bình – Chuồng cọp Mỹ
Để thay cho Chuồng cọp Pháp đã bị phá bỏ, năm 1971 chính quyền Sài Gòn cho xây trại Phú Bình theo thiết kế của chuyên gia Mỹ. Trại có 4 khu, 8 dãy, 384 phòng biệt giam. Phía trên có song sắt nhưng không có hành lang; mái tôn fibro xi măng lợp rất thấp nên ban ngày nóng như thiêu. Phòng không có bệ nằm, tù nhân phải nằm trên nền ẩm. Buổi trưa, cai ngục lần lượt đóng sầm 384 cánh cửa sắt để hành hạ tinh thần tù nhân. Rạng sáng 1/5/1975, chính tại đây tù chính trị đã nổi dậy giải phóng Côn Đảo.
Khu biệt lập Chuồng Bò
Chuồng Bò vốn là trại chăn nuôi bò sữa, heo, gà từ cuối thế kỷ XIX. Cuối năm 1969, nơi đây bị dùng để giam những tù chính trị chống chào cờ bị cùm lâu ngày đến bại liệt. Sau khi Chuồng cọp bị phát hiện, 24 hộc nuôi heo bị sửa thành phòng giam, nâng tổng số lên 33 phòng biệt giam. Đây là trại giam cuối cùng được mở cửa trong ngày giải phóng 1/5/1975.
Các trại Phú Phong, Phú An, Phú Hưng
Đây là những trại giam được xây thêm trong thời chính quyền Sài Gòn, từ đầu thập niên 1960, để mở rộng sức chứa của nhà tù. Trại Phú Phong (Trại 5) được xây năm 1962 – 1963 ngay phía trước, che chắn cho khu Chuồng cọp. Các trại này hiện cũng thuộc hệ thống di tích quốc gia đặc biệt.
Nghĩa trang Hàng Dương
Nghĩa trang Hàng Dương không phải trại giam, nhưng là điểm không thể thiếu khi thăm nhà tù Côn Đảo. Đây là nơi yên nghỉ của hàng vạn tù nhân đã ngã xuống, trong đó có Lê Hồng Phong, Nguyễn An Ninh và nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Nhiều du khách chọn viếng nghĩa trang vào buổi tối. Thân nhân muốn tìm mộ liệt sĩ có thể tra cứu trên hệ thống tìm mộ Nghĩa trang Hàng Dương.
Kinh nghiệm thăm nhà tù Côn Đảo
Giá vé và giờ mở cửa
| Hạng mục | Chi tiết |
|---|---|
| Vé thường | 50.000đ/người |
| Vé giảm 50% | 25.000đ (người có công, người cao tuổi, người khuyết tật nặng…; cần xuất trình giấy tờ) |
| 5 điểm trong vé | Bảo tàng Côn Đảo, Chuồng cọp Pháp, trại Phú Hải, trại Phú Bình, Nhà Chúa Đảo |
| Giờ mở cửa (tham khảo) | 7:00 – 11:30 và 13:30 – 17:00 |
| Mua vé | Tại quầy di tích hoặc trang bán vé trực tuyến của Trung tâm Bảo tồn |
| Đăng ký tham quan | 0254 3830 517 |
Lưu ý: trong năm 2025, Chuồng cọp Mỹ (Phú Bình) và Nhà Chúa Đảo từng tạm đóng để trùng tu. Bạn nên gọi trước để kiểm tra các điểm đang mở cửa.
Lịch trình tham quan gợi ý (khoảng nửa ngày)
- Bảo tàng Côn Đảo: xem tổng quan lịch sử trước khi vào các trại.
- Nhà Chúa Đảo: nơi ở và làm việc của các đời chúa đảo (nếu đang mở cửa).
- Trại Phú Hải: trại cổ nhất, khu đập đá.
- Chuồng cọp Pháp: kết hợp đi bộ ngang Phú Tường và Phú Thọ.
- Trại Phú Bình: (Chuồng cọp Mỹ).
- Buổi tối: viếng Nghĩa trang Hàng Dương.
Lưu ý khi tham quan
- Nên đi theo khung giờ có hướng dẫn viên (thường vào đầu buổi sáng và đầu giờ chiều). Nghe thuyết minh giúp bạn hiểu những câu chuyện mà biển chỉ dẫn không kể hết.
- Mặc trang phục lịch sự, kín đáo; giữ trật tự và không chạm vào hiện vật.
- Hạn chế chụp ảnh tạo dáng vui đùa trong khu biệt giam và nghĩa trang.
- Mang nước và mũ, vì giữa các trại có đoạn đi bộ ngoài nắng.
- Thời điểm ra đảo thuận lợi thường là tháng 3 – tháng 9 khi biển êm. Vào mùa gió chướng cuối năm, lịch tàu có thể điều chỉnh, nên kiểm tra trước khi đặt vé.
Câu hỏi thường gặp về nhà tù Côn Đảo
Nhà tù Côn Đảo ở đâu?
Nhà tù nằm ngay trung tâm đảo Côn Sơn, thuộc đặc khu Côn Đảo, TP.HCM (trước 1/7/2025 là huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), cách chợ Côn Đảo khoảng 1 km.
Nhà tù Côn Đảo được xây dựng năm nào?
Thực dân Pháp bắt đầu lập nhà tù từ năm 1862, và hệ thống này tồn tại đến ngày giải phóng 1/5/1975, tổng cộng 113 năm.
Vé thăm nhà tù Côn Đảo bao nhiêu tiền?
Vé chính thức là 50.000đ/người cho 5 điểm; đối tượng ưu đãi được giảm còn 25.000đ.
Tham quan nhà tù Côn Đảo mất bao lâu?
Khoảng 2–3 giờ cho các điểm chính trong vé, hoặc nửa ngày nếu đi thêm các trại khác và Nghĩa trang Hàng Dương.
Chuồng cọp Pháp và Chuồng cọp Mỹ khác nhau thế nào?
Chuồng cọp Pháp (1940) có 120 phòng, phía trên có hành lang để cai ngục rải vôi và đâm sào xuống người tù. Chuồng cọp Mỹ (trại Phú Bình, 1971) có 384 phòng, mái tôn thấp, không có hành lang, tù nhân phải nằm trên nền đất ẩm.
Đi Côn Đảo bằng cách nào tiện nhất?
Tàu cao tốc từ Vũng Tàu, TP.HCM (cảng Hiệp Phước) hoặc Trần Đề là lựa chọn tiết kiệm. Máy bay nhanh hơn, phù hợp khi bạn có ít thời gian.
Thăm nhà tù Côn Đảo không chỉ là một điểm check-in. Đây là hành trình để hiểu cái giá của độc lập hôm nay. Nếu bạn đang lên kế hoạch, hãy xem ngay lịch tàu và giá vé tàu cao tốc đi Côn Đảo của Phú Quốc Express để chủ động cho chuyến đi.
Nguồn tham khảo: Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo; Cổng thông tin Di sản văn hóa; Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 năm 2025.
